Vitamines

In supermarkten, op sportclubs en zelfs bij tankstations kom je tegenwoordig voedingssupplementen tegen, om nog maar niet te spreken van de vele advertenties voor allerlei preparaten die je in tijdschriften ziet. De aandacht voor voedingssupplementen heeft de afgelopen jaren een geweldige vlucht genomen. Misschien gebruikt u al één of meerdere supplementen, en twijfelt u er aan of u wel de juiste keuze gemaakt heeft. Of u vraagt zich wellicht af: wat kan ik hiermee? Zitten deze stoffen nog niet voldoende in mijn voeding? Wat is waar van al die beweringen? Zijn er misschien gevaren aan het gebruik van die supplementen? Mis ik iets door ze niet te gebruiken?

Vitamines zijn natuurlijke stoffen die in zeer kleine hoeveelheden in onze voeding zitten. Ieder vitamine heeft een eigen functie. Zo is vitamine A nodig voor de normale ontwikkeling van de huidcellen en voor het gezichtsvermogen. B-vitamines zijn betrokken bij de stofwisseling en de normale ontwikkeling van (rode bloed)cellen. Daarnaast zijn B-vitamines nodig voor de normale ontwikkeling van het ongeboren kind. Vitamine C is belangrijk voor de wondgenezing, terwijl vitamine D nodig is voor sterke botten. Vitamine E heeft een rol in de bescherming van het hart, de regulering van de bloeddruk en de spierfunctie. Vitamine K is betrokken bij de productie van eiwitten die de bloedstolling bevorderen. Sommige vitamines, bijvoorbeeld vitamine C, zijn anti-oxidanten die het lichaam beschermen tegen de schadelijke gevolgen van vrije radicalen.

Wij moeten alle benodigde vitamines uit onze voeding halen, want ons lichaam maakt ze niet zelf aan, met uitzondering van vitamine D en K. Wie zorgt voor een uitgebalanceerde voeding komt hoogstwaarschijnlijk niets te kort. Sommige mensen hebben wel supplementen nodig, ook al gebruiken ze een goede voeding, zie verder op deze pagina. De benodigde hoeveelheid verschilt per soort vitamine en is tevens afhankelijk van onder meer leeftijd en geslacht.

Een gevarieerde voeding bevat in principe alle voedingsstoffen die u nodig hebt om gezond te blijven. Er doen verhalen de ronde dat de huidige voeding minder vitamines bevat dan vroeger. Dit is niet bewezen. Tegenwoordig zijn er het hele jaar door veel fruit- en groentesoorten verkrijgbaar, waardoor juist veel variatie mogelijk is. Bovendien bevatten groenten uit blik en diepvries niet minder vitamines dan verse groente, omdat de huidige conserveringstechnieken ervoor zorgen dat de waardevolle voedingsstoffen bijna niet verloren gaan. Wat wel zorgelijk is, is dat de meeste Nederlanders minder van de basisvoedingsmiddelen eten, en daardoor minder waardevolle voedingsstoffen binnenkrijgen. Vitaminepreparaten kunnen heel nuttig zijn, maar ze zijn niet bedoeld als vervanging van een gezonde en evenwichtige voeding.

Door een vitaminetekort kunnen verschillende verschijnselen ontstaan. Een tekort ontwikkelt zich geleidelijk. Afhankelijk van het vitamine en de reserves hiervan in het lichaam, kan het weken tot jaren duren voordat de verschijnselen zichtbaar worden. Soms treden eerst algemene klachten als lusteloosheid en vermoeidheid op. Een tekort aan vitamine A veroorzaakt nachtblindheid en huidaandoeningen. Te weinig vitamine B leidt tot bepaalde neurologische aandoeningen en bloedarmoede. Als vroeg in de zwangerschap een tekort bestaat aan foliumzuur (vitamine B11) is de kans op een kind met een open ruggetje vergroot. Als het lichaam niet voldoende vitamine C heeft, ontstaat er scheurbuik. Vitamine D tekort leidt tot zwakkere botten. Bij kinderen ontstaat dan rachitis (Engelse ziekte) en bij volwassenen is er een verhoogde kans op botontkalking (osteoporose). Een tekort aan vitamine E kan leiden tot bloedarmoede en schade aan de hersenen. Bij te weinig vitamine K is er een verhoogde kans op bloedingen.

In sommige situaties is suppletie met vitamines gewenst:

• Ouderen hebben meestal extra vitamine D nodig.
• Vrouwen die zwanger willen worden of minder dan 13 weken zwanger zijn, hebben foliumzuur nodig om de kans op een kindje met een open ruggetje te verkleinen.
• Baby's en jonge kinderen hebben afhankelijk van de door hen gebruikte voeding (aan volledige zuigelingenvoeding en opvolgmelk zijn al vitamines toegevoegd) extra vitamine D en vitamine K nodig.
• Omdat ijzer uit plantaardige bronnen slecht wordt opgenomen, hebben vegetariërs een extra risico op ijzertekort.
• Vitamine B12 komt uitsluitend voor in dierlijke producten zoals vlees, melk en eieren. Veganisten of mensen die heel weinig dierlijke producten gebruiken, hebben een grote kans op een tekort aan vitamine B12. Suppletie is dan wenselijk.
• Mensen die lijden aan een ziekte waarbij de darmen betrokken zijn (zoals de ziekte van Crohn en coeliakie) kunnen door de belemmering in de opname van voedingsstoffen tekorten krijgen.
• Mensen die herstellende zijn van een ziekte of vaak ziek zijn, kunnen voedingssupplementen gebruiken om het afweersysteem te versterken.
• Mensen die behandeld worden met bepaalde medicijnen (zoals antibiotica, galzuurbinders en methotrexaat) kunnen baat hebben bij suppletie met bepaalde vitamines, vraag het uw arts of apotheker of zie de bijsluiters of de geneesmiddelenatlas.
• Vermageringskuren bevatten niet altijd voldoende voedingsstoffen. Suppletie kan dan zinvol zijn. (Uiteraard heeft het de voorkeur om ook bij het afvallen een volwaardige voeding te gebruiken).
• Sporters hebben meer vitamines en mineralen nodig, maar omdat sporters ook meer eten om hun energieverbruik te compenseren, zit het met de voorziening van die extra vitamines en mineralen doorgaans wel goed.

ADH betekent Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid. Als u meer dan één supplement gebruikt waar de desbetreffende stof in zit, moet u erop letten dat de totale hoeveelheid van die stof die u per dag inneemt niet hoger is dan 100% van de ADH. Let ook op voedingsmiddelen met toegevoegde voedingsstoffen, bijvoorbeeld vruchtensappen. De mineralen en vitamines die hieraan zijn toegevoegd, tellen ook mee. Bij een multipreparaat, dat meerdere vitamines en mineralen bevat, is het belangrijk om op te letten dat het van alle voedingsstoffen de juiste hoeveelheid bevat. Er zijn speciale preparaten te koop die speciaal zijn samengesteld voor de periode tijdens de zwangerschap. Deze bevatten aangepaste hoeveelheden foliumzuur en vitamine D en niet teveel vitamine A.

Ook mineralen en bioactieve stoffen , zie hieronder zijn natuurlijke stoffen die in onze voeding zitten en/of in supplementvorm te koop zijn.

Voedingscentrum
www.voedingscentrum.nl

Vitamine Informatiebureau
www.vitamine-info.nl